Mijn harde schijf begon slechte sectoren te vertonen, en nu gaan sommige belangrijke bestanden niet meer open. Ik probeer uit te zoeken of er een veilige manier is om gegevens te herstellen zonder de schijf eerst te klonen, omdat ik bang ben dat extra belasting het erger kan maken. Ik heb hulp nodig om de beste stappen voor gegevensherstel bij een falende harde schijf te begrijpen voordat ik alles verlies.
Ik ben deze puinhoop meer dan eens tegengekomen, en het wordt nooit makkelijker. Je opent een map, Verkenner loopt vast. Je kopieert een bestand, en dan beginnen de CRC-fouten op te duiken. Op dat moment raak ik de schijf niet meer aan.
De eerste stap is het belangrijkst. Schakel hem nu uit. Als het een externe schijf is, koppel die dan los. Als je systeem ervan is opgestart, zet de machine dan uit. Ik heb dit op de harde manier geleerd. Een zwakke schijf online laten geeft Windows meer tijd om in slechte gebieden te prikken, miniaturen op te bouwen, bestanden te indexeren en schade aan te richten die je nog niet had.
Er zijn grofweg twee soorten slechte sectoren.
Zachte slechte sectoren verschijnen wanneer de gegevens in een sector niet langer overeenkomen met de foutcorrectiegegevens. Ik heb dit gezien na geforceerde afsluitingen, spanningsdalingen en een oude USB-behuizing met een haperende kabel. Soms zijn die sectoren later weer leesbaar. Soms niet.
Harde slechte sectoren betekenen fysieke problemen. Oppervlakteschade. Zwakke leeskop. Defecte interne onderdelen. Software repareert geen fysieke slijtage. In het beste geval markeert het die plekken zodat de schijf ze niet meer probeert te gebruiken.
Wat ik als eerste niet zou doen, is CHKDSK uitvoeren.
Veel mensen grijpen meteen naar reparatietools omdat Windows dat voorstelt. Ik zou dat niet doen. Die tools geven om het consistent maken van het bestandssysteem. Je bestanden hebben geen prioriteit. Een beschadigde mappenstructuur wordt gerepareerd door verwijzingen los te knippen, wat netjes voelt totdat je map verandert in verweesde fragmenten.
Wat voor mij beter werkte, was eerst de schijf klonen en daarna pas herstel op de kopie uitvoeren.
Het idee is simpel. Maak één volledige sector-voor-sector-image van de falende schijf naar een gezonde doelschijf. Gebruik daarna het origineel niet meer. Scan vanaf daar de image, niet de beschadigde hardware. Als de bron later halverwege uitvalt, heb je nog steeds alles wat leesbaar was tijdens het imaging-proces.
Ik gebruikte Disk Drill voor dit soort gevallen. Mensen hebben het meestal over verwijderde bestanden, maar het onderdeel dat mij interesseerde was de functie Drive Backup.
Bij instabiele schijven gaat de nieuwere versie 6 slimmer om met lastige plekken dan oudere tools die ik heb geprobeerd. Wanneer die onleesbare blokken tegenkomt, blijft hij niet eindeloos hangen en de schijf tot stof vermalen. Hij slaat vooruit, kopieert eerst de makkelijke gebieden en komt daarna terug om probleemzones in kleinere stukken opnieuw te proberen. Dat gedrag is belangrijk. Minder stress voor stervende hardware, betere kans om meer gegevens binnen te halen voordat de schijf het opgeeft.
Wat ik deed, stap voor stap:
1. Haal eerst een andere schijf
Gebruik een gezonde doelschijf met minstens dezelfde capaciteit als de beschadigde schijf. Meer ruimte is prima. Minder ruimte is een dood spoor.
2. Maak de image
Maak een byte-voor-byte-image van de falende schijf. Dit onderdeel duurt lang. Ik heb er eens een gehad die het grootste deel van een dag draaide. Als de schijf zwakke sectoren heeft, zijn pauzes normaal. Blijf niet annuleren en opnieuw starten tenzij de tool echt volledig vastzit.
3. Werk vanaf de image
Zodra je het imagebestand hebt, koppel het dan aan of laad het in de herstelsoftware. Scan de image, niet de originele schijf. Dit vermindert slijtage van de bron en houdt je proces herhaalbaar.
4. Herstel naar een derde locatie
Sla herstelde bestanden niet terug op naar de slechte schijf. Zet ze ook niet op het kloondoel als je dat kunt vermijden. Gebruik een andere schijf. Ik weet dat het overdreven voelt, maar het bespaart ellende.
Wanneer ik zou stoppen met de doe-het-zelf-poging en een lab zou betalen:
Mechanische geluiden
Klikken, schrapen, tjirpen, piepen, opstartproblemen met draaien. Als je iets hiervan hoort, zou ik stoppen met rommelen met software. Dat zijn hardwaresignalen, geen bestandssysteemsignalen.
De schijf verschijnt niet goed
Als het BIOS hem niet detecteert, de capaciteit verkeerd wordt weergegeven of hij voortdurend wegvalt en terugkomt, wordt thuisherstel snel twijfelachtig.
De bestanden zijn echt geld waard
Als het verlies van de gegevens je meer zou kosten dan de rekening van het lab, sla het experiment dan over. Labs zoals Gillware of Techchef bestaan niet voor niets. Ze openen schijven in gecontroleerde omgevingen en wisselen onderdelen uit wanneer dat nodig is. De prijs is pijnlijk, vaak rond de $500 tot $3,000 voor zover ik heb gezien, maar voor bedrijfsgegevens, foto’s, juridische zaken, noem maar op, verandert de rekensom.
Na herstel kun je, als je de schijf nog steeds wilt testen, chkdsk /r uitvoeren in PowerShell of een volledige formattering doen in Windows. Geen snelle formattering. Volledig. Dat dwingt een scan van het oppervlak af zodat slechte gebieden worden gemarkeerd.
Ik zou de schijf alsnog met pensioen sturen. Zodra slechte sectoren beginnen op te duiken, daalt het vertrouwen hard. Ik zet nooit meer belangrijke bestanden terug op een schijf zodra die dit gedrag begint te vertonen. Misschien overleeft hij nog zes maanden. Misschien zes uur. Daar gok ik niet meer op.
En ja, stel hierna back-ups in. De 3-2-1-regel is saai totdat je hem nodig hebt. Drie kopieën, twee soorten media, één kopie ergens anders.
Ja, maar alleen in één specifiek geval. Als de schijf nog stabiel genoeg leest, kopieer dan eerst de belangrijkste bestanden, één voor één, en stop zodra leesfouten zich beginnen op te stapelen. Dat is triage, geen herstel.
Ik verschil een beetje van @mikeappsreviewer op één punt. Een volledige kloon is niet altijd de eerste stap als je maar een paar kleine bestanden nodig hebt en de schijf nog rustig blijft, geen klikgeluiden, geen verbrekingen van de verbinding, geen lange vastlopers. Een volledige image leest de hele schijf. Dat betekent meer beweging van de lees-schrijfkop, meer warmte, meer tijd op falende hardware. Als je doel 20 GB aan familiedocumenten is op een stervende schijf van 4 TB, is selectief kopiëren soms de minder belastende keuze.
Regels die ik gebruik:
-
Kopieer onvervangbare dingen eerst.
Documenten, foto’s, projectbestanden. Sla films, games en installatiebestanden over. -
Begin met mappen die snel openen.
Als één map Verkenner laat vastlopen, ga dan terug. Blijf er niet in porren. -
Gebruik indien mogelijk alleen-lezen-tools.
Op Linux is ddrescue voor problematische schijven beter dan de meeste GUI-tools. Op Windows is Disk Drill prima voor imaging of bestandsherstel als normaal kopiëren mislukt. -
Voer niet eerst SMART-lange tests, CHKDSK, defrag of reparatietools uit.
Die voegen lees- of schrijfacties toe. Slecht idee op een zwakke schijf. -
Let op het gedrag van de schijf.
Als de overdrachtssnelheid minutenlang naar nul zakt, de temperaturen oplopen of de schijf verdwijnt, stop dan.
Als je een eenvoudige uitleg wilt over falende sectoren, dan is dit een prima bron,
wat slechte sectoren op een harde schijf betekenen
Als bestanden al niet meer openen, zou ik dit doen:
Kopieer eerst de makkelijk toegankelijke bestanden.
Maak daarna een gedeeltelijke of volledige image.
Voer daarna herstelsoftware uit op de image, niet op de bron.
Als de schijf geluid maakt, vergeet doe-het-zelf. Op dat punt loop je het risico een herstelbare schijf in elektronisch afval te veranderen.
Je kunt herstellen zonder eerst te klonen, maar ik vind dat plan alleen goed als je pure triage doet. Dat betekent: pak een handvol absoluut noodzakelijke bestanden en stop. Geen volledige herstel sessie.
Ik ben het op dat ene punt meer eens met @nachtschatten dan met @mikeappsreviewer. Als de schijf nog normaal mount, niet klikt en niet verdwijnt, dan kan het proberen eerst een paar kleine onvervangbare bestanden te kopiëren het kleinere kwaad zijn. Een volledige kloon leest alles, inclusief rommel waar je niets om geeft. Dat gezegd hebbende: zodra leesacties beginnen vast te lopen, breek de missie snel af.
Mijn versie:
- Gebruik indien mogelijk een andere machine of een opstart USB, zodat de zieke schijf niet voortdurend door het besturingssysteem wordt aangeraakt.
- Kopieer eerst de kleinste kritieke bestanden. Documenten vóór video’s.
- Blader niet te veel rond. Elke miniatuurvoorbeeldweergave betekent meer leesacties.
- Als één map vastloopt, sla die dan over. Blijf geen herhaalde pogingen forceren als een maniak.
Waar ik het met beiden een beetje oneens ben, is SMART. Mensen negeren het óf behandelen het als heilige waarheid. Het is geen van beide. Controleer de SMART gezondheidsgegevens op opnieuw toegewezen sectoren, wachtende sectoren en leesfouten, maar vertrouw niet op een valse status Goed. Dit legt dat probleem behoorlijk goed uit: waarom SMART kan zeggen dat een schijf gezond is terwijl je gegevens al risico lopen
Als normaal kopiëren mislukt, maak er dan inderdaad een image van en werk daarmee. Disk Drill is hiervoor prima, omdat je een schijfimage kunt maken en daarna de image kunt scannen in plaats van steeds opnieuw op het origineel te malen. Dat is de veiligere doe het zelf route.
Grote regel: geen CHKDSK als eerste. Geen defrag. Geen herstelinstallatie. Geen schattige Windows tovenarij. Dat soort dingen is bedoeld om schijven te repareren, niet om bestanden te redden.
Als de schijf klikt, verdwijnt of zó traag wordt dat alles minutenlang bevriest, stop dan volledig met doe het zelf. Daar veranderen mensen een slechte schijf in een dode schijf.
Alleen als je het behandelt als spoedtriage, niet als herstel.
Ik ben iets minder clone-first dan @mikeappsreviewer, en zit wat dat betreft vrij dicht bij @nachtschatten en @nachtdromer. Als de schijf nog stabiel genoeg is om te mounten en je maar een paar kleine onvervangbare bestanden nodig hebt, kan het slimmer zijn om die eerst te pakken dan een volledige leesactie van de hele schijf te forceren. Maar zodra hij begint vast te lopen, offline te gaan of herhaaldelijk CRC-fouten te geven, stop dan.
Eén ding dat ik zou toevoegen en dat nog niet genoeg is benadrukt: vermijd het indien mogelijk om bestanden in hun eigen apps te openen. Eerst kopiëren, later verifiëren. Een beschadigd PST-, PSD- of videoprojectbestand kan ervoor zorgen dat de applicatie steeds opnieuw op dezelfde zwakke sectoren blijft hameren alleen al om er een voorbeeld van te tonen.
Mijn vuistregel:
- Weinig kritieke bestanden, schijf nog rustig: selectief kopiëren
- Veel bestanden of al instabiel: zo snel mogelijk een image maken
- Klikgeluiden, spinproblemen, verbreking van de verbinding: niet zelf doen
Specifiek over Disk Drill:
Voordelen:
- eenvoudige workflow voor imaging
- kan een image scannen in plaats van de originele schijf
- behoorlijk als je één app wilt voor back-upimage plus bestandsherstel
Nadelen:
- niet de meest diepgaande tool voor elk randgeval van bestandssystemen
- retries op zeer zieke schijven kosten nog steeds tijd
- betaalde functies voelen het misschien niet waard als je alleen raw imaging nodig hebt
Dus ja, je kunt herstellen zonder eerst te klonen, maar alleen in dat smalle venster van eerst de essentie pakken en je daarna terugtrekken. Daarna is elke extra leesactie een gok.